تاکنون بخش وسیعی از منابع آبی غیرتجدیدشونده آبخوان مشهد از دست رفته است…

بر اساس مطالعات صورت گرفته در برنامه آمایش استان خراسان رضوی متوسط آب تجدیدشونده آبخوان مشهد حدود ۵۳۰ میلیون مترمکعب برآورد شده است.
نمودار زیر میزان برداشت از آبخوان را در مقایسه با متوسط آب تجدیدشونده زیرزمینی دشت مشهد نشان می‌دهد. بر اساس این نمودار بهره‌برداری از آبخوان در حدود سال ۱۳۵۰ از مقدار آب تجدیدشونده زیرزمینی تجاوز کرده و بهره‌برداری سالانه از منابع غیرتجدیدشونده در حدود سال ۱۳۶۲ به حداکثر رسیده است. در این زمان حجم برداشت از آبخوان دشت مشهد دو برابر حجم منابع آب تجدیدشونده سالانه آبخوان است. یعنی علاوه بر ۵۳۰ میلیون مترمکعب آب تجدیدشونده زیرزمینی، حدود ۵۳۰ میلیون مترمکعب آب غیرتجدیدشونده زیرزمینی هم برداشت می شود. اما این برداشت حداکثری دوام کوتاهی داشته و بعد از گذر از اواسط دهه ۶۰ شمسی تخلیه روندی کاهشی را نشان داده و با توجه به نیاز مصرفی در سال‌های اخیر و به دنبال آن افزایش عمق چاه‌های بهره برداری از طریق کف‌شکنی، تخلیه از آبخوان دشت مشهد در حدود ۸۷۰ میلیون متر مکعب ثابت مانده است که حدود ۳۴۰ میلیون متر مکعب آن از منابع آب غیر تجدیدشونده است.

روند بهره برداری از آبخوان دشت مشهد از گذشته تا سال ۱۳۹۰

 روند افت مستمر سطح آب زیرزمینی در دشت مشهد که بیش از ۴ دهه قبل آغاز شده موید این مطلب است؛ بدیهی است که تاکنون بخش وسیعی از منابع آبی غیرتجدیدشونده آبخوان از دست رفته است.

تغییرات سطح آب زیرزمینی دشت مشهد تا انتهای سال آبی ۹۰-۱۳۸۹

 به طور کلی آب غیرتجدیدشونده از اوایل دهه ۵۰ تا اواسط دهه ۶۰ شمسی به عنوان محرک توسعه در منطقه ایفای نقش کرده است. ولی از اواسط دهه ۶۰ که منابع آب غیرتجدیدشونده دشت مشهد از مرحله حداکثری بهره‌برداری گذر کرده، عامل محدودکننده در توسعه بوده است.

 منابع آب غیرتجدیدشونده آبخوان مشهد = محدودیت توسعه

 منبع: شرکت آب منطقه ای خراسان رضوی، مطالعات برنامه آمایش استان خراسان رضوی